Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye yakmadan başlamak doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Bu aşamada no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo nasıl içilir benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar belirgin ise yoğunluk o ölçüde fazla sayılır ve bu küçük alışkanlık bütün notları daha sağlam bir zemine dayandırır. Notu o anda yazmak gerekir, çünkü bellek çabucak silikleşir. Aynı çubuğu birkaç kez denemek yanılmayı azaltır çünkü gürültülü yerlerde hafif kokular çabucak kaçırılır. Yoğunluk tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece şiddeti gösterir. Bu yüzden ilk denemede acele etmemek hem de kriterleri önceden netleştirmek işin temeli sayılır. Kriter belli olunca her çubuk aynı terazide tartılır böylece notlar birbiriyle tutarlı olur. Tadım esnasında telefon uzakta kalırsa odaklanma güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir sigarillonun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek doğru olmaz üstelik erken acele edip hüküm vermek sık görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde tat çoğunlukla yumuşak ama temiz başlar elbette bu sıralama her üründe aynen tekrar etmeyebilir. Romeo julieta no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer çünkü asıl tat çoğu zaman bu kısımda gizlidir. Orta bölümde aroma gücü çoğu zaman yükselir ama notalar belirginleşir ve genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım kalır. Petit churchills yoğunluğu nasıl benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir nitekim bu yüzden sakin gitmek ödüllendirir. Sonlara doğru sıcaklık yükseldiğinden sertçe notalar öne çıkabilir nitekim ısınmış yaprak kendi karakterini ancak ortalarda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan vermek daha adil değerlendirme verir. Bölümlerin geçişi çoğu zaman keskin olmaz, bu yüzden yaklaşık olarak üç parçaya ayırmak işinizi görür. Geçişleri fark etmek için çekiş aralığını sabit tutmak önemlidir. Çok sık nefes almak ısıyı yükseltir ve tadı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha net hâle getirir mutlaka aynı ışık ile sessiz bir köşe tercih edilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu da değerlendirmeleri kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir yapar. Bir belli belirsiz notayı, 5 ise ağızda uzun süre kalan yoğun aromayı gösterir bu sayede dikkat bölünmez ve yorum doğruluğu artar. Petit julietas tadım notları gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük basamaklarda yer alır ve sonradan bakıldığında neyi kastettiğiniz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik neye benzer gibi aynı boydaki bir kutu de yumuşak notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki ayrı not alabilir. Puanı vermeden önce en az üç çekiş almak gerekir diğer taraftan yarım notlar yazmak fazladan bir yük yaratır. Skalayı her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı güvenilir yapar. Ölçeğin ortası genellikle kullanılan puandır, çünkü dengeli çubuklar çoğunluğu kapsar. Uç noktalardaki notlar yalnızca belirgin hâllerde verilmelidir. Bu sayede kayıtlar anlamlı olur.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, dumanın sıcaklığını ve yoğunluğunu doğrudan etkiler bu nedenle kül çizgisinin düzgün ilerlemesini da gözlemek gerekir. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla baharatlı tonlar erken belirir nitekim ince çubuklarda ısı artışı çok daha hızlıdır. Petit royales nasıl içilir benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz yanma hızı ise tadı hemen etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı çubuklarda çekiş daha yavaş gelir ama notalar sonradan belirir ve bu hız aromanın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres nasıl içilir benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme düzensizse yorum bölümüne eklenmelidir. Serin duman aromayı daha ayrıntılı yapar ama şiddetini düşürmez tersine geniş gövdede duman daha uzun bir süreye yayılır. Dolayısıyla çapı kayıtlara eklemek gerekir. Farklı kalınlıklarda iki ürünü aynı günde denerken önce dar çaplıyı sonra kalını seçmek iyi olur. Böylece yoğun tat ince olanın izlenimini bastırmaz. İkisi arasındaki ara zamanı yaklaşık otuz dakika tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki yoldan algılanır: damaktaki tat ve burnun yakaladığı koku oysa bu iki kanal karşılıklı besler ama aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı ayrı kaydetmek gerekir bu fark başta küçük görünse de yorumları epey değiştirir. Dumanı ağızdan verirken burundan hafifçe bırakmak retrohale denemesidir örneğin ılık bir soluk kokuyu daha zengin açar. Short churchills tadım notları gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku tarafını net verir üstelik burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler güvenilir sayılmaz. Short sports gibi ince bir çubuk ise kuru tonu daha hızlı geçirir hızlı bir nefes de narin notaları örter. Güç dilde zayıf fakat burunda belirgin olabilir benzer biçimde ağır bir öğünden sonra algı körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan tadımcılar açısından önce koku yoluyla gelen ipuçlarına odaklanmak işi basitleştirir. Zamanla damak kısmı de detay göstermeye başlar. Farklı aromaları adlandırmayı denemek hafızayı keskinleştirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız yorulduğunda yoğunluk olduğundan düşük hissedilir ayrıca öğün aralarında tadım yapıyorsanız bu ayrıntı daha da önem kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra oda sıcaklığında bir yudum su içmek yararlı olur bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi görmenizi mümkün kılar. Wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur çünkü doymuş bir ağız en belirgin notayı bile silik hissettirir. Sade kahve kavrulmuş tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise notaları bastırır üstelik buzlu içecekler damağı uyuşturur ve tat hissini azaltır. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri su ile daha temiz anlaşılır bu yüzden temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek karşılaştırmayı bozmaz nitekim yoğun şekerli içecekten sonra keskin tonlar gerçekte olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Su ve kahve dışında çay da kullanılabilir; asıl mesele seçimin şekersiz kalmasıdır. Damak tazelendikten ardından iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca girişilen tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk formatında yanış kısa sürdüğünden aroma değişimi daha dar bir alanda yaşanır ayrıca başlangıç notu bu boylarda çabucak kaybolabilir. Bu yüzden başlangıç ile son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu yüzden küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır ve aroma gücünü gözlemeyi kolaylaştırır zira her nefesin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo nasıl içilir gibi mini ölçü de sedir tonunu hızla ortaya koyup sona erer çünkü geçiş uzun süre değil saniyeler içinde gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek çubuktan daha güvenilir sonuç sunar bu nedenle sakin ve eşit aralıklı nefes tercih edilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk notu belirler bu nedenle not almayı çubuk yanarken değil de hemen bitince yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrı kaydetmek iyidir. Ölçü kısaldıkça aroma ayrıntısı daralır, fakat güç algısı aynı kalabilir. Bu nedenle sigarillo notlarını puro kayıtlarıyla doğrudan kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı sayfa kullanmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir tadım yoğunluk konusunda kesin bir yargı vermez demek ki her deneme bir öncekinin üstüne eklenir. Ruh hali, ortam ile zaman algıyı değiştirir bu düzen birkaç denemeden ardından belirgin katkı sağlar. Dolayısıyla basit bir not defteri açmak fayda sağlar yoksa benzer aromalar defalarca yeniden keşfedilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında sedir notası aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı ürüne dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. San cristobal bastiones puro gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar oynadığını gösterir bu da boşa emeğe yol açar. Tarih, çubuk adı ve not deftere girilmelidir nitekim en eski kayıtlar sonradan açıldığında şaşırtıcı farklar barındırır. Notlar arasında iki puandan fazla fark varsa şartlar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçütünüz oturur. Defterde kısa cümleler ayrıntılı anlatımlardan daha kullanışlıdır. Örneğin ikinci evre belirgin sedir kokusu şeklinde bir not yeterli olur. Sonradan bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, içimin damaktaki dokusunu anlatır; yoğunluk de tatların şiddetidir zira bu iki özellik aynı yönde hareket göstermek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir yorum ortaya çıkarır. El principe gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve notasını net verebilir örneğin sert bir içim zayıf bir tatla birleşebilir. La cabaña nasıl içilir gibi dengeli bir kutu ise orta gövdeyle sedir notasını güçlü taşır kaldı ki ağır bir duman aromasız de olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir çubuk yüksek lezzet sunabilir aksi hâl da geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki puan yazmak yeterlidir bu sebeple tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakıp aroma gücünü hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk arasında yoğunluk farkı bulmak hassas bir beceridir. Bu becerinin gelişmesi zaman ve düzenli not tutmayı ister. Sonuçta en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, aroma izlenimini en az tütün kadar şekillendirir demek ki en iyi tadım koşulları sabitlemekle başlar. Fazla kuru bir havada tütün çabuk yanar ve keskin tonlar öne geçer bu sebeple oda şartlarını de kayda geçirmek yararlıdır. Aşırı nemli ortamda ise çekiş ağırlaşır ve lezzet bastırılır sıcaklık de yaprağın yanma hızını etkileyen ayrı bir değişkendir. Tadımda la prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın koruduğu nemi hesaba katmak gerekir yoksa iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. San cristobal magnífico puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse fark net okunur değerlendirme anı seçerken bunu hesaba katın. Temiz hava odadaki kokuları dağıtır, parfüm ise koku duyusunu şaşırtır oysa asıl etken çoğu zaman ortamdaki hava ya da esinti olur. Tadımı hep aynı odada yapmak en tutarlı yoldur. Havasız bir ortamda koku birikirse ikinci denemenin aroması yanlış algılanabilir. Pencere açıklığı bırakmak genellikle işe yarar. Hava akımı çok güçlüyse kül düzeni bozulur.